VEA vừa kiến nghị lên Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng, Chủ tịch Quốc hội về giải quyết tiến độ các dự án năng lượng của các dự án điện, than dầu khí đã được thông qua. Theo VEA, thực hế hầu hết các dự án nguồn điện như Nhơn Trạch 2; Hải Phòng 1, 2 Quảng Ninh 1, Duyên Hải đều bị chậm tiến độ do năng lực nhà thầu yếu, thiếu kinh nghiệm và không thu xếp được tài chính.
Nhà thầu hứa cung cấp đủ vốn cho dự án, nhưng thực chất là thiếu công nghệ, thiết bị không đồng bộ dẫn đến việc triển khai các dự án vừa chậm tiến độ. Ngoài ra, khi Trung Quốc trúng thầu, họ thường đưa toàn bộ người Trung Quốc sang làm, không thuê kỹ sư, công nhân của Việt Nam, do đó không tận dụng được lao động nội lực, tạo công ăn việc làm cho Việt Nam.
Mặc dù hệ thống nguồn điện đến nay đã được tăng, nhưng tỷ lệ thực hiện thực là rất thấp, năm cao nhất là 87,8%, những năm còn lại dưới 70%, trong đó năm 2007 có tỷ lệ thực hiện thấp nhất là 61,9%.
Hiệp hội cho rằng, quy định chỉ được phép cho vay tối đa 15% vốn tự có đối với mỗi doanh nghiệp và sử dụng tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay dài hạn tối đa 30% đã làm ảnh hưởng đến việc huy động nguồn vốn của các ngân hàng thương mại cho các dự án năng lượng. Một số dự án, đặc biệt là các dự án điện trọng điểm, cấp bách do thực hiện trong thời gian dài, gặp nhiều biến động về giá cả, tỷ giá… đã làm cho tổng mức đầu tư biến động theo chiều hướng tăng, ảnh hưởng đến tiến độ của dự án và khả năng trả nợ đối với các ngân hàng.
Để gỡ khó khăn về vốn, Hiệp hội kiến nghị Chính phủ cho EVN ký kết các khoản vay thương mại, vay ưu đãi để đầu tư các dự án nguồn và lưới điện do EVN làm chủ đầu tư với lãi suất hợp lý, không phải thẩm định và thế chấp. Mở rộng bổ sung thêm đối tượng áp dụng vay vốn ưu đãi trong nước cho tất cả các dự án điện.
Bên cạnh đó, Hiệp hội cho rằng, nên hạn chế các nhà thầu Trung Quốc, chỉ cho họ tham gia các hạng mục phụ trợ nếu như họ trúng thầu theo quy định. Khi đấu thầu, lấy yêu cầu về năng lực tài chính kinh nghiệm thay vì lựa chọn nhà thầu bằng cách đấu giá như trong thời gian qua.
Ngoài ra, VEA nhấn mạnh cần khuyến khích các nhà thầu, các nhà đầu tư thuộc các nước G7, châu Âu để đầu tư phát triển mạnh các nguồn nhiệt điện chạy than. Khi các nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào Việt Nam bằng các hình thức BOT, BOO, IPP, nếu xét thấy họ có đủ năng lực, kinh nghiệm, tài chính nên lựa chọn các nhà đầu tư các nước phát triển.
Hoàng Lan